Art Deco là một trường phái trong nghệ thuật thị giác, kiến trúc, thiết kế và nghệ thuật trang trí bắt đầu nổi lên ở Pháp trước Chiến tranh thế giới thứ nhất, nhưng thực sự bùng nổ vào năm 1925. Thực tế là năm đó, Exposition des Arts Décoratifs (Triển lãm Nghệ thuật Trang trí) được được tổ chức tại Paris, và các nghệ sĩ, kiến trúc sư và nhà thiết kế đã thể hiện các tác phẩm theo phong cách này, từ đó thúc đẩy phong trào trở thành xu hướng chủ đạo.

Vượt qua các phương tiện khác nhau, phong cách kết hợp thẩm mỹ hiện đại với tay nghề thủ công xuất sắc và vật liệu phong phú. Các lĩnh vực mà nó thống trị là kiến trúc, thiết kế, quần áo, đồ trang sức, đồ nội thất và thủ công mỹ nghệ. Như vậy, phong cách đặc biệt đã trở nên rõ ràng trong tất cả các tầng lớp của cuộc sống hiện đại.

Áp phích cho Hội chợ Thế giới Tiến bộ Thế kỷ Chicago, Weimer Pursell, bản in lụa của Neely Printing Co., Chicago

1. Nguồn gốc của Art Deco

Mặc dù được phát triển từ trường phái Tân nghệ thuật (Art Nouveau) - một phong cách nghệ thuật, kiến trúc, nghệ thuật ứng dụng phổ biến vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, Art Deco đồng thời đại diện cho một phản ứng chống lại nó bằng cách tập trung vào các góc hình học sắc nét thay vì các hình thức tự nhiên, hay có tổ chức mà Art Nouveau truyền vào.

Bị ảnh hưởng bởi Chủ nghĩa Lập thể, Cuộc ly khai Vienna, Chủ nghĩa Fauvism và thẩm mỹ của Ballet Russes, cũng như phong cách từ các nền văn hóa phương Đông, phong cách này trở nên được yêu thích vì các hình thức hình học táo bạo, tính chất sang trọng và việc sử dụng các vật liệu mới, biểu tượng của hiện đại, chẳng hạn như nhôm, thép không gỉ, chrome và nhựa.

Tốc độ, một thiết kế trang trí bộ tản nhiệt của Harriet Whitney Frismuth, 1925.

Như Francis Jourdain, một trong những nghệ sĩ người Pháp, người bắt đầu tổ chức Societé des Artistes Décorateurs (Hiệp hội các nghệ sĩ trang trí) giải thích, Art Deco thách thức cấu trúc thứ bậc của nghệ thuật thị giác, định vị các nghệ sĩ trang trí ở cấp thấp hơn so với các phương tiện điêu khắc và hội họa cổ điển hơn: “Do đó, chúng tôi quyết tâm trả lại nghệ thuật trang trí về với vị trí quan trọng, gần như ưu tiên mà nó đã tồn tại trong quá khứ, mọi thời đại và ở tất cả các quốc gia trên thế giới. "

Ban đầu nhóm dự định tạo ra một cuộc triển lãm giới thiệu một loại hình nghệ thuật trang trí mới vào năm 1914, nhưng kế hoạch này đã phải hoãn lại cho đến khi Thế chiến I kết thúc. Triển lãm cuối cùng đã được tổ chức tại Paris năm 1925 trong vòng sáu tháng. Hơn 16 triệu lượt khách đã xem triển lãm, điều này đã trở thành chất xúc tác cho trường phái này phát triển. Le Corbusier, người đã viết một bài báo gay gắt chỉ trích phong cách trang trí của nó.

30 Rockefeller Plaza, NY, 1933, bởi Raymond Hood và bức phù điêu trên một tòa nhà Art Deco ở Belgrade, Serbia, ảnh: Shira Wolfe

2. Art Deco trên các lĩnh vực

Điều đặc biệt đáng chú ý về Art Deco là thực tế rằng, giống như Art Nouveau tiền thân của nó hoặc các phong trào như Bauhaus, nó là một phong cách chức năng được áp dụng cho tất cả các loại ngành. Mục đích là nâng nghệ thuật trang trí lên một vị trí cao hơn và kiểu kiểu dáng hình học đẹp của nó đã trở thành một sự yêu thích trong kiến trúc, thiết kế, quần áo, đồ trang sức, đồ nội thất và thủ công mỹ nghệ.

2.1. Kiến trúc Art Deco

Các thành phố trên khắp thế giới bắt đầu trở thành bộ mặt của Art Deco. Từ những tòa nhà chọc trời ở New York đến London Underground, từ khu Art Deco của Miami đến Havana, Cuba, cảng Thượng Hải và nhiều vùng lân cận ở Belgrade, Serbia, kiến trúc trên toàn thế giới tự hào với các đặc điểm hình học, tuyến tính và sắp xếp hợp lý. Những bức phù điêu và tác phẩm điêu khắc đẹp thường được đặt trên các tòa nhà này, mô tả các nhân vật có thân hình khối nhẵn, góc cạnh và chuyển động sắc nét.

Antoine Bourdelle, Apollon et sa méditation entourée des 9 muses (Apollo và sự thiền định của Ngài được bao quanh bởi 9 Muses), 1910–12

2.2. Thiết kế Art Deco và Phông chữ

Niềm đam mê với vận tốc, máy móc và công nghệ hiện đại tiêu biểu cho ảnh hưởng của Chủ nghĩa Vị lai, đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến thiết kế Art Deco: “speed whiskers” sẽ biểu thị sự chuyển động, còn các đường thẳng song song và các dạng thon gọn sẽ gợi ý sự cân xứng và hợp lý. Phong cách này mở rộng ra xa như kiểu chữ, với các kiểu chữ Bifur, Broadway và Peignot ngay lập tức quen thuộc như kiểu chữ Art Deco. Hãy nghĩ về các chữ cái trên rạp chiếu phim từ những năm 1920 và 1930 - phong cách hiện rõ trong kiến trúc, thiết kế và kiểu chữ.

Nghiên cứu Art Deco của công ty thiết kế Paris Alavoine, 1928-1930, hiện ở Bảo tàng Brooklyn, NY.

2.3. Nội thất trang trí nghệ thuật

Trong đồ nội thất, Art Deco kết hợp các vật liệu đắt tiền như ngà voi, khảm bạc và gỗ sang trọng, trang trí các salon hạng nhất như trong tàu viễn dương, xe lửa, tòa nhà chọc trời và rạp chiếu phim. Để không gian nhà ở toát lên được tinh thần xa xỉ này, nhiều gia chủ hiện nay thường kết hợp đồ nội thất mạ vàng với các dòng tranh trang trí phòng khách hiện đại mang đường nét hình học mạnh mẽ. Trong thời kỳ Đại suy thoái, phong cách đã thay đổi để phù hợp với thời đại và trở nên trầm lắng hơn. Tuy nhiên, các đặc điểm chính vẫn được giữ nguyên. Cả khi được thực hiện theo phong cách sang trọng nhất và khi trang trí nhẹ nhàng và trầm lắng hơn, Art Deco nổi bật như một phong cách hiện đại, kiểu dáng đẹp.

Tamara de Lempicka Autoportrait (còn được gọi là Tamara trong chiếc Bugatti xanh), năm 1929.

3. Các nghệ sĩ trang trí nghệ thuật nổi tiếng

3.1. Tamara de Lempicka (1898-1980)

Mặc dù không có quá nhiều họa sĩ gắn liền với phong cách này, nhưng có lẽ họa sĩ nổi tiếng nhất là Tamara de Lempicka. Cô đã trưng bày trong Triển lãm Nghệ thuật Trang trí năm 1925 ở Paris và ngay sau đó đã đột phá với phong cách “lập thể mềm mại” đặc trưng của mình, mô tả những người phụ nữ thanh lịch trong những năm 1920 và 1930 đã thực sự trở thành hình ảnh của một thế hệ. Cô tin chắc rằng những bức tranh của mình sẽ luôn nổi bật với phong cách đặc biệt, cuốn hút.

Áo khoác dạ của Paul Poiret, c. 1912, Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan

3.2. Paul Poiret (1879-1944)

Trong lĩnh vực thời trang, Paul Poiret là một trong những nhà thiết kế nổi tiếng nhất đã kết hợp Art Deco vào tác phẩm sáng tạo của mình. Ông đã đưa ra khái niệm về cách xếp nếp và thiết kế quần áo được cắt dọc theo các đường thẳng và làm bằng các họa tiết hình chữ nhật, mở đường cho một phong cách thời trang thiết thực và tinh gọn hơn.

4. Sự suy vong của Art Deco

Trường phái này này đã không còn hợp thời trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Trong những thời kỳ khắc khổ này, mọi người cảm thấy phong cách quá suy đồi. Kim loại đã được tận dụng để sử dụng cho việc xây dựng vũ khí, trái ngược với việc trang trí các tòa nhà hoặc không gian nội thất, và đồ đạc không còn được coi trọng. Tuy nhiên, nhiều tòa nhà Art Deco vĩ đại vẫn đứng vững và trường phái này đã được quan tâm trở lại vào những năm 1960, và một lần nữa cực kỳ phổ biến cho đến ngày nay.

Câu hỏi thường gặp về Art Deco (FAQ)