“Các nghệ sĩ chúng tôi sẽ phục vụ bạn như một người tiên phong, sức mạnh của nghệ thuật là ngay lập tức: khi chúng tôi muốn truyền bá những ý tưởng mới, chúng tôi sẽ khắc chúng trên đá cẩm thạch hoặc canvas”.
- Henri de Saint-Simon

1. Nguồn gốc của trường phái Avant-Garde

Chính nhà lý thuyết chính trị, kinh tế và xã hội chủ nghĩa Henri de Saint-Simon là người đầu tiên tin tưởng vào sức mạnh xã hội của nghệ thuật. Ông đã rút ra sự tương đồng giữa thực hành nghệ thuật cấp tiến và một đội hình quân sự tiến bộ (đội quân tiên phong).

Ban đầu được gắn với các lý tưởng chính trị và xã hội, khái niệm tiên phong sau đó chuyển sang hướng mỹ thuật và kỹ thuật cấp tiến. Bản chất theo tự nhiên, nghệ thuật tiên phong đẩy lùi những ranh giới đã có từ trước và theo đuổi những con đường nghệ thuật chưa được khám phá.

2. Đặc điểm của trường phái nghệ thuật Avant-Garde

Khi được áp dụng cho nghệ thuật, thuật ngữ nghệ thuật Avant-garde liên quan đến bất cứ điều gì đi trước thời đại. Theo nghĩa này, những gì cấp tiến của ngày hôm qua đã trở thành xu hướng chủ đạo của ngày hôm nay, tạo ra môi trường cho một thế hệ sáng tạo mới xuất hiện.

Tuy nhiên, ý tưởng về “người tiên phong” thường gắn liền với sự khởi đầu của nghệ thuật hiện đại và được nhiều người coi là chỉ liên quan đến chủ nghĩa hiện đại. Từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, phong trào này đi ngược lại cách nhìn truyền thống về nghệ thuật và khởi xướng một cuộc cách mạng văn hóa mang tính đột phá. Như nhà triết học đương đại Alain Badiou đã tuyên bố: “Ít nhiều thì toàn bộ nghệ thuật thế kỷ XX đã khẳng định một chức năng tiên phong”.

3. Các tác phẩm Avant-Garde nổi tiếng trong nghệ thuật đương đại

Dưới đây là những cột mốc nghệ thuật mang đậm tinh thần Avant-Garde đã phá vỡ mọi ranh giới định kiến của nhân loại:

3.1. Kazimir Malevich, Black Square (1915)

Kazimir Malevich, Quảng trường Đen (Black Square), 1915

Năm 1915, Kazimir Malevich lấy một bức tranh khổ vừa, sơn màu trắng xung quanh các cạnh, và tô hình vuông ở giữa bằng sơn đen dày. Với hành động tưởng như đơn giản này, Malevich đã trở thành tác giả của tác phẩm nghệ thuật có sức ảnh hưởng lớn nhất thời bấy giờ. Theo ông, Black Square đã thu gọn mọi thứ về “số không của hình thức”.

3.2. Paul Klee, Angelus Novus (1920)

Angelus Novus của Paul Klee, 1920

Được làm bằng kỹ thuật chuyển dầu và màu nước do Klee tự phát triển trên giấy vào năm 1920, không lâu sau khi Thế chiến thứ nhất kết thúc. Tác phẩm này trở nên nổi tiếng chủ yếu vì mối liên hệ với triết gia Walter Benjamin, người đã coi bức tranh này là vật sở hữu quý giá nhất của mình.

3.3. Pablo Picasso, Guernica (1937)

Guernica của Pablo Picasso, 1937

Bức tranh mang tính biểu tượng của Picasso là một lời kêu gọi phản đối sự khủng khiếp của Nội chiến Tây Ban Nha. Do mức độ đau khổ của mỗi nhân vật trong màu sắc câm lặng và biểu cảm méo mó, Guernica sớm trở thành biểu tượng nghệ thuật tiên phong phản chiến mạnh mẽ nhất.

3.4. Piero Manzoni, Merda d'artista (1961)

Merda d'artista của Piero Manzoni, 1961

Sản xuất vào năm 1961, tác phẩm của Manzoni thách thức giới hạn đánh giá nghệ thuật bằng cách khiêu khích và đối đầu trực diện với sự kỳ vọng của người xem và các không gian trưng bày.

3.5. Robert Smithson, Spiral Jetty (1970)

Spiral Jetty (Con đê xoắn ốc) của Robert Smithson, 1970

Robert Smithson đã thay đổi vĩnh viễn quan niệm về điêu khắc đương đại bằng cách loại bỏ nghệ thuật khỏi phòng trưng bày, mang nó ra thiên nhiên hoang sơ. Spiral Jetty là một tác phẩm điêu khắc bằng đất dài 460m tại Hồ Great Salt, xây dựng từ 6.650 tấn đất đá bazan.

3.6. Joseph Beuys, I Like America and America Likes Me (1974)

Tôi thích nước Mỹ và nước Mỹ thích tôi của Joseph Beuys, 1974

Trong tác phẩm này, nghệ sĩ người Đức Joseph Beuys đã dành ba ngày liên tục để sống cùng một con sói đồng cỏ. Buổi biểu diễn này là một ví dụ về 'tác phẩm điêu khắc xã hội', sử dụng nghệ thuật làm diễn đàn cho niềm tin chính trị và chữa lành.

3.7. Jean-Michel Basquiat (1983)

Undiscovered Genius of the Mississippi Delta bởi Jean-Michel Basquiat, 1983

Basquiat đã làm sống lại các giá trị của chủ nghĩa biểu hiện bằng cách kết hợp chữ, hình ảnh, màu sắc để xác định lại thể loại bức tranh lịch sử.

3.8. Marina Abramovic & John Lennon

The House with the Ocean View của Marina Abramovic, 2002

Bed-In for Peace của John Lennon và Yoko Ono, 1969

Từ việc nhịn ăn 12 ngày trên bệ cao của Abramovic đến cuộc biểu tình trên giường phản chiến của John Lennon và Yoko Ono, nghệ thuật trình diễn Avant-Garde đã phá bỏ hoàn toàn định kiến rằng nghệ thuật chỉ là những bức tranh treo tường.

Câu hỏi thường gặp về Phong cách Tiên phong (FAQ)